Καρκίνος του Μαστού – Πρόληψη, Έγκαιρη Διάγνωση, Διατροφή, Βότανα και Υπερτροφές

Ο καρκίνος του μαστού είναι μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου στις γυναίκες. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ιατρική παρακολούθηση και η κατάλληλη θεραπεία έχουν καθοριστική σημασία για την πορεία της νόσου.

Παράλληλα, η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και ένας συνολικά υγιεινός τρόπος ζωής μπορούν να αποτελούν σημαντικά στοιχεία υποστήριξης.

Στο βοτανοπωλείο DonCapone θεωρούμε σημαντικό να γνωρίζουμε τι πραγματικά μπορούν να προσφέρουν τα βότανα και οι υπερτροφές, αλλά και πού χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Ο καρκίνος του μαστού εμφανίζεται όταν κύτταρα του μαστικού ιστού αποκτούν ανώμαλη συμπεριφορά και αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι καρκίνου του μαστού και η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο, το στάδιο, τους ορμονικούς υποδοχείς, την κατάσταση του HER2 και άλλα χαρακτηριστικά του όγκου.

Γι’ αυτό δεν υπάρχει μία ενιαία θεραπεία ούτε ένα συγκεκριμένο βότανο ή συμπλήρωμα που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όλους.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται έλεγχο;

Ένα νέο ή ασυνήθιστο εύρημα στον μαστό δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο, όμως χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό.

Ενδεικτικά μπορεί να εμφανιστούν:

• νέο ογκίδιο ή πάχυνση στον μαστό ή στη μασχάλη
• αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού
• αλλαγή στην εμφάνιση του δέρματος
• βαθούλωμα ή «τράβηγμα» του δέρματος
• ερυθρότητα ή απολέπιση
• αλλαγή ή εισολκή της θηλής
• έκκριση από τη θηλή, ιδιαίτερα εάν περιέχει αίμα
• επίμονος πόνος ή άλλη αλλαγή που δεν είναι συνηθισμένη για το άτομο.

Η έγκαιρη διερεύνηση οποιασδήποτε νέας αλλαγής είναι πολύ σημαντικότερη από την προσπάθεια αυτοδιάγνωσης.

Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση

Η πρόληψη δεν μπορεί να εξαλείψει τον κίνδυνο, μπορεί όμως να συμβάλει στη μείωσή του.

Σημαντικοί παράγοντες είναι:

• η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
• η τακτική σωματική δραστηριότητα
• η περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ
• η ισορροπημένη διατροφή
• η αποφυγή καπνίσματος
• η ενημέρωση για το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό
• η τήρηση του κατάλληλου προγράμματος προληπτικού ελέγχου.

Η μαστογραφία αποτελεί βασικό εργαλείο έγκαιρης ανίχνευσης. Οι συστάσεις για τη συχνότητα του ελέγχου εξαρτώνται από την ηλικία και το επίπεδο κινδύνου.

Διατροφή και καρκίνος του μαστού

Δεν υπάρχει μία «αντικαρκινική δίαιτα».

Μία σωστή διατροφή βασίζεται κυρίως σε:

• λαχανικά και φρούτα
• όσπρια
• δημητριακά ολικής άλεσης
• ξηρούς καρπούς και σπόρους
• ελαιόλαδο
• επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών
• περιορισμό ιδιαίτερα επεξεργασμένων τροφίμων
• περιορισμό υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.

Ο λιναρόσπορος, η σόγια ως τρόφιμο, τα φρούτα του δάσους, το ρόδι, τα σταυρανθή λαχανικά και άλλα φυτικά τρόφιμα παρέχουν πολυφαινόλες, φυτικές ίνες, λιγνάνες και άλλα βιοδραστικά συστατικά που παρουσιάζουν ερευνητικό ενδιαφέρον.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο ή συμπλήρωμα θεραπεύει τον καρκίνο.

Βότανα και υπερτροφές με ερευνητικό ενδιαφέρον

1. Κουρκουμάς – Curcuma longa

Ο κουρκουμάς περιέχει κουρκουμινοειδή, με κυριότερη την κουρκουμίνη. Έχει μελετηθεί εκτεταμένα για τις αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές της ιδιότητες και παρουσιάζει σημαντικό ερευνητικό ενδιαφέρον στον χώρο της ογκολογίας.

Ωστόσο, τα εργαστηριακά αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι ο κουρκουμάς αποτελεί θεραπεία του καρκίνου.

Προσοχή: Τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα κουρκουμίνης μπορεί να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα και να επηρεάσουν την αιμορραγική τάση. Σε άτομα που λαμβάνουν αντικαρκινική θεραπεία, η χρήση συμπληρώματος υψηλής συγκέντρωσης πρέπει να συζητείται με τον θεράποντα ιατρό.

2. Πράσινο τσάι – Camellia sinensis

Το πράσινο τσάι είναι πλούσιο σε κατεχίνες, μεταξύ των οποίων η EGCG.

Οι πολυφαινόλες του πράσινου τσαγιού έχουν μελετηθεί για τις αντιοξειδωτικές και άλλες βιολογικές τους δράσεις.

Είναι σημαντικό όμως να διακρίνουμε ένα φυσιολογικό ρόφημα πράσινου τσαγιού από ένα πολύ συμπυκνωμένο εκχύλισμα.

Προσοχή: Τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού έχουν συσχετιστεί σπάνια με ηπατική βλάβη και μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό ορισμένων φαρμάκων.

3. Λιναρόσπορος – Linum usitatissimum

Ο λιναρόσπορος αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα τροφή χάρη στις:

• φυτικές ίνες
• λιγνάνες
• α-λινολενικό οξύ (ALA)
• φυτικές πρωτεΐνες.

Οι λιγνάνες είναι φυτοχημικές ενώσεις που έχουν μελετηθεί ιδιαίτερα σε σχέση με τον μεταβολισμό των οιστρογόνων.

Για τη γενική διατροφή, ο λιναρόσπορος μπορεί να χρησιμοποιείται ως τρόφιμο, κατά προτίμηση αλεσμένος ώστε να αξιοποιούνται καλύτερα τα θρεπτικά του συστατικά.

4. Ρόδι – Punica granatum

Το ρόδι περιέχει πολυφαινόλες, ανθοκυανίνες και ελλαγιταννίνες.

Αποτελεί εξαιρετική προσθήκη σε μία διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές και έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας για τις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις των συστατικών του.

Προσοχή: Τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται όπως το κοινό τρόφιμο, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται φάρμακα.

5. Μαστίχα Χίου – Pistacia lentiscus

Η μαστίχα Χίου περιέχει τριτερπενικές ενώσεις και άλλα βιοδραστικά συστατικά.

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον κυρίως για τη γαστρεντερική υγεία και αποτελεί ένα χαρακτηριστικό ελληνικό φυσικό προϊόν με σημαντική ερευνητική δραστηριότητα.

Δεν θα πρέπει όμως να παρουσιάζεται ως θεραπεία ή ως αποδεδειγμένο αντικαρκινικό.

6. Τζίντζερ – Zingiber officinale

Το τζίντζερ περιέχει gingerols και shogaols.

Έχει μελετηθεί ιδιαίτερα για τη ναυτία και τον έμετο και υπάρχουν δεδομένα που εξετάζουν τη χρήση του ως συμπληρωματική υποστήριξη σε ορισμένες περιπτώσεις ναυτίας που σχετίζεται με θεραπεία καρκίνου.

Δεν αντικαθιστά τα αντιεμετικά φάρμακα που συνταγογραφεί ο ογκολόγος.

7. Reishi / Γανόδερμα – Ganoderma lucidum

Το γανόδερμα περιέχει πολυσακχαρίτες, β-γλυκάνες και τριτερπενοειδή.

Οι ενώσεις αυτές έχουν αποτελέσει αντικείμενο έρευνας για πιθανές ανοσορρυθμιστικές δράσεις.

Προσοχή: Το reishi μπορεί να αυξήσει την αιμορραγική τάση και μπορεί να αλληλεπιδράσει με αντιπηκτικά, ανοσοκατασταλτικά και ορισμένες αντικαρκινικές θεραπείες. Έχουν επίσης αναφερθεί περιστατικά ηπατικής βλάβης.

8. Τζίνσενγκ – Panax ginseng / Panax quinquefolius

Το τζίνσενγκ έχει μελετηθεί μεταξύ άλλων για την κόπωση.

Σε ορισμένες κατευθυντήριες οδηγίες της ολοκληρωμένης ογκολογίας υπάρχει ενδιαφέρον για συγκεκριμένα σκευάσματα ginseng σε σχέση με την κόπωση κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Δεν σημαίνει ότι όλα τα είδη, εκχυλίσματα και δόσεις είναι ισοδύναμα.

Προσοχή: Μπορεί να υπάρξουν αλληλεπιδράσεις με φάρμακα, επομένως απαιτείται ενημέρωση του θεράποντος ιατρού.

9. Γαϊδουράγκαθο – Silybum marianum

Το γαϊδουράγκαθο είναι γνωστό για τη σιλυμαρίνη και έχει μελετηθεί ιδιαίτερα για τη λειτουργία του ήπατος.

Επειδή όμως το ήπαρ συμμετέχει στον μεταβολισμό πολλών φαρμάκων, η χρήση συμπυκνωμένων εκχυλισμάτων κατά τη διάρκεια αντικαρκινικής θεραπείας δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

10. Σκόρδο – Allium sativum

Το σκόρδο περιέχει θειούχες ενώσεις, όπως η αλλισίνη.

Ως τρόφιμο αποτελεί μέρος μιας υγιεινής διατροφής. Τα συμπυκνωμένα συμπληρώματα όμως είναι διαφορετική περίπτωση.

Προσοχή: Υψηλές δόσεις συμπληρωμάτων σκόρδου μπορούν να επηρεάσουν την πήξη του αίματος και να αλληλεπιδράσουν με αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα.

11. Σταυρανθή λαχανικά – μπρόκολο, λάχανο, κουνουπίδι

Τα σταυρανθή λαχανικά παρέχουν γλυκοσινολάτες, από τις οποίες προκύπτουν βιοδραστικές ενώσεις όπως η σουλφοραφάνη.

Αποτελούν εξαιρετική επιλογή στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.

Εδώ έχει μεγαλύτερη αξία η κατανάλωση των ίδιων των λαχανικών παρά η άκριτη χρήση πολύ συμπυκνωμένων εκχυλισμάτων.

12. Μούρα και αρώνια

Μύρτιλα, βατόμουρα, αρώνια και άλλα σκουρόχρωμα φρούτα παρέχουν ανθοκυανίνες και άλλες πολυφαινόλες.

Μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικά τρόφιμα και αντιοξειδωτικά συστατικά.

Πολύ σημαντικό: Βότανα που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή

Το «φυσικό» δεν σημαίνει «χωρίς αλληλεπιδράσεις».

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η προσοχή όταν κάποιος λαμβάνει:

• χημειοθεραπεία
• ορμονοθεραπεία
• ανοσοθεραπεία
• στοχευμένη θεραπεία
• αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά
• άλλα φάρμακα με στενό θεραπευτικό εύρος.

Βαλσαμόχορτο – St. John’s Wort – Hypericum perforatum

Το βαλσαμόχορτο είναι από τα βότανα που χρειάζονται τη μεγαλύτερη προσοχή.

Μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα ενζύμων και μεταφορέων που συμμετέχουν στον μεταβολισμό και τη μεταφορά φαρμάκων, με αποτέλεσμα να μειώσει τις συγκεντρώσεις ορισμένων φαρμάκων στο αίμα.

Σε αντικαρκινική θεραπεία αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία.

Δεν συνιστάται η χρήση βαλσαμόχορτου από άτομα που λαμβάνουν αντικαρκινικά φάρμακα χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τον ογκολόγο ή τον φαρμακοποιό τους.

Άλλα προϊόντα που απαιτούν προσοχή

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης με συμπυκνωμένα εκχυλίσματα:

• κουρκουμίνης
• πράσινου τσαγιού
• reishi
• ginseng
• γαϊδουράγκαθου
• σκόρδου
• ginkgo
• υψηλών δόσεων ginger
• και άλλων φυτικών σκευασμάτων.

Η πιθανή αλληλεπίδραση εξαρτάται από το συγκεκριμένο φάρμακο, τη δόση, τη μορφή του βοτάνου και το στάδιο της θεραπείας.

Και τι γίνεται με τα φυτοοιστρογόνα;

Σε καρκίνους του μαστού που σχετίζονται με ορμονικούς υποδοχείς χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε συμπληρώματα με υψηλές συγκεντρώσεις φυτοοιστρογόνων ή ορμονικά δραστικών φυτικών συστατικών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλειστούν όλα τα φυτικά τρόφιμα.

Η σόγια, για παράδειγμα, ως κανονικό τρόφιμο δεν θεωρείται ότι αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και αποτελεί διαφορετική περίπτωση από ένα συμπυκνωμένο φυτικό εκχύλισμα ισοφλαβονών.

Για συμπληρώματα με υψηλή συγκέντρωση ισοφλαβονών ή άλλα φυτοοιστρογονικά εκχυλίσματα, ειδικά μετά από διάγνωση ορμονοευαίσθητου καρκίνου, είναι προτιμότερη η εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.

Η σωστή θέση των βοτάνων

Τα βότανα και οι υπερτροφές μπορούν να έχουν θέση συμπληρωματικά σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής.

Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται:

• αντί της χειρουργικής αντιμετώπισης
• αντί της χημειοθεραπείας
• αντί της ακτινοθεραπείας
• αντί της ορμονοθεραπείας
• αντί της ανοσοθεραπείας
• ή αντί οποιασδήποτε θεραπείας έχει συστήσει ο ογκολόγος.

Η πιο σωστή προσέγγιση είναι:

Ιατρική θεραπεία → σωστή διατροφή → σωματική δραστηριότητα → επαρκής ύπνος → διαχείριση στρες → προσεκτικά επιλεγμένη συμπληρωματική υποστήριξη.

Στο DonCapone πιστεύουμε ότι η γνώση των βοτάνων πρέπει να συνοδεύεται πάντα από υπευθυνότητα. Ένα βότανο μπορεί να είναι πολύτιμο, αλλά μπορεί επίσης να έχει φαρμακολογική δράση και επομένως να αλληλεπιδρά με μια θεραπεία.

Εάν υπάρχει ενεργός καρκίνος ή λαμβάνεται οποιαδήποτε αντικαρκινική θεραπεία, ενημερώνουμε πάντα τον ογκολόγο πριν από την έναρξη οποιουδήποτε νέου βοτάνου ή συμπληρώματος.

Σημαντική σημείωση

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική διάγνωση, θεραπευτική οδηγία ή υποκατάστατο της συμβουλής ογκολόγου, ιατρού ή φαρμακοποιού.